Wstęp

Lera opowiada swoją historię, bo widzi wokół siebie kobiety, które żyją w podobnych relacjach i wciąż powtarzają: «On czasem jest normalny. On potrafi kochać. On po prostu ma swoje momenty».

Ona zna tę mgłę od środka. Można w niej nie słyszeć przyjaciółek, ukrywać ślady przemocy, tłumaczyć partnera używkami, stresem, dzieciństwem, chorobą. Można trzymać się bukietów i kilku dobrych wspomnień tak mocno, jakby one unieważniały wszystko, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami.

Lera prawie pięć lat żyła w relacji, w której były używki, depresja, przemoc, dzieci, strach przed samotnością i człowiek, którego sama nazywa psychopatą. Dziś mówi o tym bez romantyzowania. I bez zemsty. Mówi już z miejsca, do którego długo wracała: «Teraz w centrum jestem ja».

Jak zaczyna się relacja, która wygląda jak ratunek

Poznali się w 2018 roku. Lera przeprowadziła się z córkami do mamy. Miała już problemy związane z używaniem substancji, a wokół dzieci pojawiła się kontrola i groźba odebrania opieki. Siedziała na ławce i płakała, nie wiedząc, co robić dalej.

On mieszkał w tym samym bloku. Jej mama na drugim piętrze, on na piątym. Podszedł, wysłuchał, zaproponował pomoc. Temat uzależnienia był mu znany, bo sam wcześniej trafił na terapię.

Miał 18 lat, ona 24. Na początku nie myślała o nim jak o partnerze. Ale zaczął pomagać, robił remont, przynosił prezenty, był obecny. Lera miała dwoje dzieci, chorą onkologicznie mamę i poczucie, że wszystko musi dźwigać sama. Jego zdecydowanie nie wyglądało wtedy jak sygnał alarmowy. Wyglądało jak ulga.

Słyszała o nim złe rzeczy, ale w środku pojawiła się myśl: «Ze mną taki nie będzie».

Kwiaty po upokorzeniu

Pierwsze czerwone flagi przyszły szybko. Kiedy był po alkoholu, podnosił głos i ją obrażał. Lera uciekła do domu, usunęła go z kontaktów i płakała. Tego samego wieczoru przyszedł z kwiatami i przeprosinami.

Później odpowiedział jej agresywnie, choć był trzeźwy. Wystraszyła się, ale wytłumaczyła to sobie: «Pewnie ma zły dzień».

Dziś widzi w tym początek cyklu: strach, ból, przeprosiny, kwiaty, chwilowe ciepło, a potem znowu strach. Wtedy podobało jej się, że ktoś za nią decyduje. Powiedział: «Zdecydowałem, jesteś moją kobietą». Po latach dźwigania wszystkiego samej takie zdanie zabrzmiało jak odpoczynek.

Kiedy relacja działa jak narkotyk

Z czasem zaczęli używać razem. Najpierw alkohol. Potem tabletki, które miała w domu chora mama. W jednym pokoju leżała matka, w drugim oni kłócili się, godzili i znów wchodzili w używanie.

W 2019 roku mama Lery zmarła. Kilka dni później Lera miała urodziny. Przyszła przyjaciółka, żeby ją wesprzeć. Lera zobaczyła, jak partner całuje się z tą przyjaciółką. Potem zaczęła się przemoc fizyczna.

Lera mówi dziś wprost: bała się nie o siebie. Bała się, że go straci. Bała się zostać sama. Mama nie żyła, dzieci były przy niej, a on stał się centrum świata.

Znikały przyjaciółki, praca, zainteresowania, ona sama. Publicznie potrafił przychodzić z ogromnymi bukietami. Ludzie zazdrościli. Za drzwiami były zdrady, znikanie, poniżanie i bicie.

Rok bez substancji, ale nie bez uzależnienia

W pewnym momencie postawił warunek: jeśli Lera będzie używać, odejdzie. Przez rok nie używała. Myślała, że skoro problem był w niej, teraz wszystko się ułoży.

Nie ułożyło się.

Ten rok wspomina jako szary i ciężki. Siedziała w domu, niczego nie chciała, bała się, czy dobrze ugotowała i podgrzała jedzenie. Dużo płakała, pisała pamiętnik.

Na rodzinnych spotkaniach mogła siedzieć rozbita, a on mówił innym: «Ona ma PMS». Z zewnątrz wszystko wyglądało normalnie. W środku Lera coraz częściej czuła, że to z nią jest coś nie tak.

Później nazwała to bardzo jasno: ta relacja była dla niej jak narkotyk. Kiedy go widziała, trzęsła się, zatrzymywał jej się oddech, ciało reagowało jak na dawkę. Ból, seks, strach, nadzieja i pojednanie zlepiły się w jeden głód.

Przemoc, której nie dało się już usprawiedliwić

Długo tłumaczyła bicie używkami: podnosi rękę tylko wtedy, gdy jest pod wpływem. Ale pewnego dnia zrobił to trzeźwy i stare wytłumaczenie przestało działać.

Były złamania kości jarzmowych, wstrząśnienie mózgu, szpital i policja. Lera powiedziała, że nie wie, kto to zrobił. Nie dlatego, że bała się konsekwencji dla siebie. Bała się go stracić.

Był też moment z nożem. Dzieci krzyczały. Następnego dnia znów się pogodzili.

Była zatrzymana ciąża. Lera trafiła do szpitala, on został z jej córkami i przestał odbierać telefon. Kiedy wróciła do domu, był pod wpływem z kolegą.

Za każdym razem, gdy Lera była w najtrudniejszym miejscu, on odchodził. Po śmierci mamy. Po operacji. Przy problemach z dziećmi, szkołą, pieniędzmi. Potrafił pojawić się z kwiatami, kiedy można było dobrze wyglądać przed ludźmi. Przy jej bólu nie zostawał.

Co pomogło wyjść

Kiedy odebrano dzieci, on odszedł. Lera została sama i poprosiła o miejsce w rehabilitacji.

Tam długo mówiła nie tyle o substancjach, ile o nim. Bała się wrócić do domu. Miała obraz, że on czeka i może ją zabić.

Pomogły jej terapia, wspólnota i ludzie, którzy nie zawstydzali. Nie od razu. Były powroty myślami, wiadomości od niego, wstyd, strach i zdanie: «A może jednak».

Do dziś mieszkają w tym samym bloku: ona na drugim piętrze, on na piątym. On nadal pisze. Niedawno napisał, że ją kocha. Gdy wyjechał do Rosji, poczuła ulgę, bo będzie go rzadziej widzieć.

Dziś patrzy na niego bez głodu. Jest jej go żal, ale nie chce wracać. Nie trzyma się nawet złości, bo złość też potrafi wiązać.

Opinia psychologa

W historii Lery widać kilka mechanizmów, które często zatrzymują człowieka w niszczącej relacji.

Pierwszy to gwałtowny początek. Kiedy relacja rozwija się szybko, bez granic i spokojnego poznawania się, może wyglądać jak przeznaczenie. Szczególnie wtedy, gdy ktoś jest samotny, wyczerpany albo po stracie.

Drugi to cykl przemocy i pojednania. Po lęku przychodzą przeprosiny, kwiaty, obietnice. Psychika zaczyna czekać na te krótkie dobre momenty jak na dowód miłości.

Trzeci to lęk przed samotnością. Dla Lery samotność brzmiała groźniej niż przemoc. To nie znaczy, że chciała cierpieć. To znaczy, że więź stała się sposobem przetrwania.

Czwarty to rodzinny scenariusz. Jeśli w dzieciństwie przemoc, używki i «wybaczanie wszystkiego» były codziennością, dorosłemu człowiekowi trudno rozpoznać zagrożenie jako zagrożenie.

Co możesz zrobić

Jeśli rozpoznajesz siebie w tej historii, zacznij od bezpieczeństwa, nie od oceniania siebie.

  1. Zapisuj fakty: co się stało, kiedy, kto to widział.
  2. Powiedz prawdę jednej bezpiecznej osobie.
  3. Jeśli grozi ci przemoc, przygotuj dokumenty, pieniądze i miejsce, do którego możesz pójść.
  4. Nie konfrontuj się sam na sam z osobą, która bywa niebezpieczna.
  5. Poszukaj wsparcia poza tą relacją: terapeuta, grupa, telefon zaufania, bliska osoba.
  6. Jeśli są dzieci, ich bezpieczeństwo jest ważniejsze niż obraz pełnej rodziny.

FAQ

Dlaczego tak trudno odejść z przemocowej relacji?

Bo trzyma nie tylko strach. Trzymają nadzieja, wstyd, izolacja, dobre wspomnienia, dzieci, pieniądze i poczucie, że bez tej osoby nie da się żyć.

Czy to miłość czy współuzależnienie?

Jeśli przy tej osobie regularnie czujesz strach, wstyd i ból, ukrywasz prawdę i tracisz własne życie, to nie wygląda jak bezpieczna miłość.

Dlaczego po odejściu nadal chce się wracać?

Ciało i psychika pamiętają nie tylko przemoc, ale też krótkie chwile ciepła, seksu, przeprosin i obietnic. To może być część traumatycznej więzi.

Czy można uratować uzależnionego partnera?

Można wspierać człowieka, który sam wybiera leczenie i pracę nad sobą. Nie da się zdrowieć za kogoś ani płacić własnym bezpieczeństwem za czyjąś zmianę.

Podsumowanie

Historia Lery nie jest historią o słabości. Jest historią o tym, jak ból potrafi nazwać się miłością, jeśli człowiek długo żył bez poczucia własnej wartości.

Lera wychodziła małymi krokami: rehabilitacja, wspólnota, terapia, ludzie obok, coraz więcej prawdy. Zamiast «jest tylko on» pojawiło się inne zdanie: «W centrum jestem ja».

Czytaj dalej

OpenHalt

OpenHalt mówi o uzależnieniu, współuzależnieniu i przemocy bez wstydu i bez osądzania. Jeśli historia Lery brzmi znajomo, nie musisz czekać, aż będzie jeszcze gorzej. Możesz zacząć od bezpiecznej rozmowy w miejscu, gdzie nikt nie będzie cię poganiał.

Jeśli teraz grozi ci przemoc, najpierw zadbaj o bezpieczeństwo i skorzystaj z pilnej pomocy w swoim kraju.

Przejdź do czatu „Współuzależnienie i przemoc: chcę wyjść”